Masaya in site

Megabrand in Mercado Oriental

In de nacht van 1 augustus werd het hart van de Mercado Oriental in Managua volledig in de as gelegd. In dat deel stonden de betere winkeltjes van parfum, sieraden en vooral kleding en schoenen. De brand kon pas na 16 uur bedwongen worden. Ruim 1300 kramen en winkeltjes werden vernield, de meeste in het bezit van vrouwen. Er vielen geen slachtoffers.
Bij het blussen bleek dat de meeste waterpunten niet functioneerden en dat sommige aansluitingen zich zelfs binnen de brandende winkeltjes bevonden. Dat betekent dat in de loop van de tijd de oorspronkelijke straten zijn verdwenen en dat de markt zonder enige planning in het wilde weg is gegroeid. De toegangen tot de markt zijn zó smal dat de gemeente met tractoren de weg moest vrij maken voor de brandweer, dwars door de winkels heen. In de smalle doorgangen bevinden zich meestal ook nog losse verkopers zodat er geen doorkomen aan is. Er zijn erg veel illegale elektriciteitsaansluitingen en de brand is veroorzaakt door een kortsluiting in een van de winkeltjes waar ook ontvlambare spullen waren opgeslagen waaronder benzine.
Twee dagen na de brand kwam de gemeente met voorstellen voor reorganisatie van de markt om grotere rampen te voorkomen.
De regering stelde uit de petroleumfondsen van Venezuela krediet beschikbaar voor 700 vrouwen die getroffen zijn door de brand.
De Mercado Oriental is met zijn 80 hectare de grootste markt van Midden-Amerika en alles is er te koop, tegen lagere prijzen dan in vergelijkbare winkels. Dagelijks komen er naar schatting 140 duizend kopers die bediend worden door zo’n 20 duizend verkopers, zowel legale als illegale.

top

Bisschoppen over ‘licht en duisternis’
Kritiek verpakt in vage termen

Aartsbisschop Brenes, voorzitter van de bisschoppenconferentie

De katholieke kerk is een machtige organisatie met nog steeds zo’n 65 procent van de bevolking in haar gelederen. Een pastorale brief van de bisschoppen van die kerk trekt daarom nog steeds de aandacht. Onlangs hebben ze zich uitgesproken over de actuele politieke en economische situatie van het land. Het schrijven is gericht aan priesters en gelovigen, maar ook aan de kiezers die op 9 november naar de stembus gaan voor de verkiezingen van burgemeesters en gemeenteraden.
De regering wordt geprezen voor de oplossing van de “dramatische energiecrisis” waardoor het land dagelijks vele uren zonder elektriciteit zat. Ook het beleid op de terreinen onderwijs en gezondheidszorg en de steun aan kleine boeren krijgen een pluim van de kerkleiders. En hoewel de regering niet voor alle problemen verantwoordelijk kan worden gesteld, gaan de bisschoppen in hun brief al snel over naar de “sombere schaduwen” die over de maatschappij hangen: de armoede, de migratie, de stijging van de prijzen, het gebrek aan openheid en transparantie en daardoor mogelijke corruptie bij de regering. Die laatste krijgt onder uit de zak met de beschuldiging dat ze trekken vertoont van autoritarisme en dat ze scheldt en beledigt als anderen het niet eens zijn met haar gedachtegang. De uitsluiting van twee politeke partijen voor de komende verkiezingen wordt niet met man en paard genoemd. Het heet “verslechtering van het politiek pluralisme”, echter zonder de schuldigen aan te wijzen. De machtsverdeling in Hoge Raad, Kiesraad en Rekenkamer door de twee ‘pact’-partijen PLC en FSLN wordt een “gerucht” genoemd. De ‘verzoening en vrede’ wordt voorzien van vraagtekens zonder de regering die zich onder die naam presenteert, met naam en toenaam te vermelden. Alle burgers worden opgeroepen te gaan stemmen ook al “ziet men twijfels over de transparantie van het verkiezingsproces”.Máár, zo schrijven ze: “Niet stemmen betekent zich conformeren aan de degenen die zich aan ons opleggen”. De bisschoppen melden echter niet wat een kiezer moet doen aan wie zijn voorkeurspartij is ontnomen.
Reacties
Roberto Courtney, de directeur van Etica y Transparencia die onder andere de internationale corruptiewaakhond Transparency International vertegenwoordigt, zei dat de bisschoppen weliswaar geen opzienbarende nieuwe dingen verkondingen, maar wél enigszins “de stem van het volk” verwoorden. Het is mogelijk dat de pastorale brief eerder weerklank vindt dan de kritiek die tot nu toe is geleverd door maatschappelijke organisaties, inclusief Etica y Transparencia. Courtney: ‘Het gaat hier niet om de nieuwigheid van de thema’s, maar om de mond waaruit de boodschap komt waardoor de regerering er misschien aandacht aan geeft’. Voor de parlementariër van de sandinistische dissident MRS, Victor Hugo Tinoco, is de brief ‘een licht tijdens de stormachtige tijden die Nicaragua doormaakt’. De MRS, concurrent voor regeringspartij FSLN, is een van de twee partijen die niet mee mag doen aan de verkiezingen in november. Die uitsluiting gebeurde op last van de Hoge Kiesraad die alleen bestaat uit aanhangers van PLC en FSLN.
De katholieke lekentheologe María López Vigil, scherp criticus van de kerk en van de regering, wijst vooral op wat er niet in de brief staat. Ze signaleert dat de kool en de geit worden gespaard. Het ‘pact’ tussen Ortega en de corrupte tot 20 jaar gevangenisstraf veroordeelde expresident Alemán wordt niet genoemd, terwijl dat nou juist verantwoordelijk is voor de uitsluiting van politieke partijen. Er wordt geen letter gewijd aan de verantwoordelijkheid van vorige regeringen voor de armoede en evenmin aan de oorzaken daarvan. De kerk lijkt zich te distanciëren, zegt López Vigil, van de regering, maar tegelijk staat ze toe dat inauguraties van openbare werken steevast worden ingewijd door een dienstdoende pastoor. Bovendien mag de kerk best zelfkritiek leveren als ze in de brief stelt dat de politiek vergeven is van de beledigingen en scheldpartijen. Het is diezelfde kerk namelijk die vrouwen voor moordenaar uitmaakt als ze zich verzetten tegen de afschaffing van de abortus op medische indicatie. Ook daarin trekken regering, FSLN en katholieke kerk gezamenlijk op, aldus López Vigil.
top

Religieus, esoterisch en mystiek

Ortega in de Heer en de Heilige Maagd

‘In deze tijden van economische wereldcrisis, van een Planeet in milieucrisis, in wat sommige wetenschappers noemen “De Wraak van de Aarde”, van volkeren opgeschrikt door allerlei rampen moeten we God aanroepen en onze Moeder, de Allerheiligste Maagd, de Patroon van Nicaragua om de zegening af te smeken over onze Aarde. Dat zij ons zegenen met morele en spirituele kracht en geloof en rechtvaardigheid....’
Hier is niet een evangelische prediker of een parochiepastoor aan het woord en het zijn ook niet de woorden van een gelovige die thuis zit te bidden. Ze werden namens de regering uitgesproken door presidentsvrouw Rosario Murillo bij de opening van het landbouwseizoen in mei dit jaar. Zij en haar man wisselen elkaar af in het aanroepen van de Heer en de Heilige Maagd. Bij al dit soort plechtigheden doet ook de dienstdoende pastoor een duit in het religieuze zakje. Het kredietprogramma voor de slachtoffers van de brand op de Mercado Oriental kreeg bijvoorbeeld de titel mee “In de Naam van God”.
Murillo coördineert de communicatie in de regering en van de CPC, de zogenaamde Raden van Burgermacht, en is ceremoniemeester van de talrijke bijeenkomsten die het presidentieel echtpaar houdt met het ‘volk’. Het woord volk staat tussen aanhalingstekens omdat de bijeenkomsten bevolkt worden door ambtenaren in dienst van de regering en door FSLN-sympathisanten. De enige media die er toegelaten worden, zijn het tv-kanaal en de radiozender die in het bezit zijn van de familie-Ortega. Murillo is ook coördinatrice van de communicatie bij regeringspartij FSLN en leidt de FSLN-campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen. Ze resideert samen met de president in het eigen woonhuis dat tegelijk zetel is van de regering en van de regeringspartij. Volgens de grondwet zijn in Nicaragua kerk en staat gescheiden. Volgens de wet mag de presidentsvrouw geen regeringsfuncties vervullen.

Rosario Murillo

Religie en macht
Haar voorlaatste bekering dateert nog van vier jaar geleden, toen ze zich bekende tot de hindoegoeroe Sai Baba, die ze waarschijnlijk deel liet uitmaken van de vele geloven die ze met elkaar verenigde. In die tijd ondertekende ze haar brieven met het zoveelste kwartier van de maan. De nieuwe bekentenis tot het katholicisme, de meest recente van Murillo, heeft haar gebracht in het centrum van de macht, samen met haar man. Geen trouwer bondgenoot voor de katholieke kerk dan de FSLN, trouwer nog dan rechtse liberalen.
De plotselinge verering van de Heilige Maagd wil echter niet zeggen dat ze haar esoterische en mystieke bijgeloof vaarwel heeft gezegd. Murillo draagt 28 ringen, 7 halskettingen en 6 armbanden. Die zijn niet bedoeld als sieraden, maar moeten haar beschermen tegen welke vijand dan ook. Tenminste, zo analyseert de sociologe Sofia Montenegro die vreemde uitmonstering. De stenen hebben allemaal een hemelsblauwe kleur wat strookt met het gezegde “als je de armoede wilt bestrijden, doe dan een turkooise ring aan”. Montenegro, in de tachtiger jaren van de vorige eeuw actief in de sandinistische revolutie en later uit de FSLN gestapt, schrijft Murillo ‘magisch denken’ toe. ‘Als je maar voortdurend herhaalt wat jij denkt dat de werkelijkheid is, dan is die werkelijkheid ook zo.’
Indachtig haar leus dat “De liefde sterker is dan de haat”, gaf Murillo haar een stoot onder de gordel: ‘In Nicaragua heeft zij, die de zus is van een hoge officier van de Nationale somozistische Garde, uitgeblonken als de “grote feministe”. Mijn zegsvrouw Maria Altamirano, actief geweest in de tachtiger jaren, vindt dat een smerige opmerking: ‘Het heeft de mensen die uit die kringen kwamen, veel meer moeite gekost om zich aan te sluiten bij de revolutie vanwege hun afkomst en omdat ze voortdurend gewantrouwd werden door de leiding van de FSLN. Dan past het niet dat Murillo zich op die manier wreekt’. De presidentsvrouw ging echter verder in haar vuilspuiterij door de feministen door het slijk te sleuren. Ze noemde hen onder andere wraakzuchtig, egoïstisch, hebzuchtig, berekenend, politieke prostituees die niet als vrouwen maar als mannen willen leven. Daarmee deed ze een duidelijk beroep op de onderbuikgevoelens van haar volgelingen als het gaat om homoseksuelen en feministen.
Vanuit zowel protestantse als katholieke hoek kwam kritiek op de esoterische opvattingen van Murillo. De protestantse kerkleider Augusto César Marenco bekritiseerde haar om haar poging haar geloof vast te leggen als een politiek van de staat: ‘Ze heeft het recht net zoals iedereen om in wat dan ook te geloven ook al is het niet in God, maar ze heeft niet het recht om dat idee of geloof of hoe je het ook noemen wilt, op te leggen’.
Niettemin, zowel de president als zijn vrouw verdedigen de ‘spirituele kracht’ en noemen de critici zieke mensen waarmee je medelijden moet hebben en voor wie je moet bidden.
top

Dichter Ernesto Cardenal veroordeeld

Priester-dichter Ernesto Cardenal

‘Laten ze me maar gevangen zetten’, zei de beroemde priester-dichter Ernesto Cardenal. De sandinistische rechter Rojas veroordeelde Cardenal op 22 augustus tot een boete van duizend dollar. Hij weigert die echter te betalen. Het gaat om een oude aanklacht wegens smaad waarvan de dichter echter eind 2005 werd vrijgesproken. De Duitse hotelondernemer Zerger en zijn vrouw Nubia Arcia klaagden hem aan wegens smaad en laster en deden dat, zo verklaarde Cardenal, omdat ze eigenaar wilden worden van een hotel dat eigendom is van de Stichting voor de Ontwikkeling van Solentiname.
De 83-jarige priester-dichter is bekend geworden door zijn educatieve activiteiten in de zeventiger jaren van de vorige eeuw met de ongeletterde bevolking op de eilandengroep Solentiname. Hij steunde de guerrillastrijd tegen dictator Somoza en was en is nog steeds een aanhanger van de ‘Theologie van de Bevrijding’ die een tegenkracht wil vormen tegen het conservatisme van de katholieke kerk. De FSLN, de huidige regeringspartij, steunde indertijd die beweging, maar heeft nu een sterke band met het conservatieve deel van die kerk.
Om te verklaren wat er achter dit plotselinge vonnis zit, deed Ernesto Cardenal een boekje open over hoe de verbindingen lopen tussen de rechter, de advocaat van de tegenpartij en de FSLN. Rechter Rojas is lid van de FSLN, terwijl de advocaat van aanklagers Zerger en Arcia tevens de advocaat is van president Daniel Ortega. Nubia Arcia is een activiste van de FSLN die een nauwe band heeft met presidentsvrouw Rosario Murillo. Dat de zaak nu ineens wordt opgerakeld, heeft volgens Cardenal te maken met het feit dat hij met alle égards werd ontvangen bij de inhuldiging van president Lugo van Paraguay. Lugo is een katholiek priester en aanhanger van de Theologie van de Bevrijding. President Ortega was daar niet welkom omdat de minister van Vrouwenzaken en vrouwenorganisaties in Paraguay hem ervan beschuldigden een ‘verkrachter’ te zijn. (Zie ook pagina Achtergrond )
Cardenal die nooit een blad voor de mond heeft genomen, veroordeelde in Paraguay de regering- Ortega op scherpe wijze: hij noemde de president iemand ‘die samen met aanhangers van dictator Somoza een eigen koninkrijkje van enkele families wil oprichten’. Voor kenners van de geschiedenis is het duidelijk dat verwezen wordt naar de corrupte ex-president Alemán waarmee Ortega een ‘pact’ heeft gesloten. Alemán was aanhanger van Somoza en verdediger van de contra’s die in de tachtiger jaren met hulp van de VS streden tegen de Nicaraguaanse regering. De uitspraken van de dichter schoten met name Murillo in het verkeerde keelgat en hoewel ze voortdurend herhaalt dat ‘de liefde sterker is dan de haat‘, schold ze Cardenal uit voor ‘verrader, een door de CIA betaalde agent en iemand die zijn vaderland wil verkopen’.
De dichter kreeg zowel nationaal als internationaal een steun in de rug. Vicepresident Jaime Morales verklaarde met zijn gebruikelijke sarcasme dat ‘er blijkbaar in het justitieel apparaat wat losgebroken duivels rondwaren die oude verlopen zaken weer tot leven willen brengen’. Hij verklaarde groot respect te hebben voor de dichter en zijn activiteiten op de eilandengroep Solentiname. De Nicaraguaanse schrijvers Sergio Ramírez, Gioconda Belli, Claribel Alegría, Daysi Zamora en Vida Luz Meneses verklaarden zich solidair met hun collega. Ook de schrijver en voormalig directeur van het Nicaraguaans Instituut voor de Cultuur, Julio Valle Castillo liet publiekelijk zijn afkeuring blijken over de actie tegen Cardenal, ‘een van de meest bekende gezichten van de revolutie’. De Uruguayaanse schrijver Eduardo Galeano, bekend vanwege zijn trilogie over de geschiedenis van Amerika en fel criticus van de neoliberale politiek, verdedigde Cardenal tegen ‘deze schaamteloze veroordeling van een schaamteloze rechter in dienst van een schaamteloze regering’.
Ernesto en zijn broer Fernando, ook priester, waren minister in de sandinistische regering tijdens de tachtiger jaren van de vorige eeuw en kregen daarom problemen met de katholieke paus van die tijd.
top

Korte berichten

SAM-7 raketten toch niet vernietigd
Nicaragua heeft nog steeds duizend luchtdoelraketten. De afgelopen jaren zijn al een groot aantal van deze verdedigingswapens vernietigd, overigens tegen de zin van de FSLN die toen in de oppositie zat. Ortega was aanvankelijk na zijn aantreden als president in januari 2007 bereid om 651 raketten te vernietigen in ruil voor medische apparatuur, te leveren door de VS. In augustus vorig jaar lag er zelfs al een verlanglijst klaar van het ministerie van Gezondheidszorg. Onlangs heeft de president verklaard dat de gespannen situatie met Colombia hem van mening heeft doen veranderen. De raketten zijn volgens Ortega de enige verdedigingswapens waarover het land beschikt bij een mogelijke aanval door Colombia. Bovendien vindt hij het door de VS geboden bedrag niet hoog genoeg. Nicaragua heeft een zeegrensgeschil met Colombia dat uitgevochten wordt bij het Internationaal GerechtsHof in Den Haag.
De SAM-7 (Surface Air Misil) zijn van oorsprong Russische wapens, aangekocht in de tachtiger jaren. Ze reiken zeven kilometer ver en worden geleid door een infrarood systeem dat het projectiel direct stuurt naar bijvoorbeeld de warmte van de motoren van een vliegtuig of helicopter.
Huizen alleen voor eigen volk
De leiding van een onafhankelijke onderwijsvakbond heeft verontwaardigd gereageerd op het bericht dat alleen leden van met de FSLN gelieerde vakbonden van Onderwijs en Gezondheidszorg in aanmerking komen voor het project ‘Huizen voor het volk’. Verschillende onderwijzers die een aanvraag hadden ingediend bij de minister van Onderwijs, kregen te horen dat ze FSLN-er moesten zijn, of lid van een CPC, wat op hetzelfde neerkomt, of lid van de vakbond Anden, wat ook op hetzelfde neerkomt.
Promotie borstvoeding
Half augustus begon de internationale week ter bevordering van de borstvoeding. De Alliantie Pro Borstvoeding verenigt onder andere de ministeries van onderwijs, gezondheidszorg en arbeid samen met verschillende maatschappelijke organisaties. De bedoeling is om vrouwen tijdens hun zwangerschap voor te bereiden op een goede manier van borstvoeding en daarmee ook ondervoeding te voorkomen. Verder moeten de arbeidsomstandigheden zodanig zijn dat moeders hun kinderen de borst kunnen geven.
top

Bronnen: El Nuevo Diario; La Prensa; Weekblad Confidencial.
Teksten: Johan Biemans.