Chaos en geweld

De aanloop naar de verkiezingen

Stemprocedure in Nicaragua

Politie waakzaam

 
Chaos en geweld bij verkiezingen

Ruim 3,8 miljoen kiezers konden op 9 november hun stem uitbrengen in 146 gemeenten voor de verkiezingen van burgemeesters en gemeenteraden. Het werd een gedenkwaardige gebeurtenis door de chaos, het geweld en de waarschijnlijke fraude.
De voorlopige uitslagen, zoals bekend gemaakt door de Hoge Kiesraad CSE), werden aangevochten door de PLC, de werkgeversorganisaties Cosep en Amcham, de katholieke bisschoppen, de onafhankelijke organisaties Ipade en Etica y Transparencia (E y T). De laatste twee mochten geen waarnemer zijn hoewel ze een respectabele naam hebben door hun optreden tijdens vorige verkiezingen. Zowel president Ortega als de CSE verklaarden dat er geen nationale noch internationale onafhankelijke pottenkijkers nodig waren.
Volgens de voorlopige uitslagen van de CSE op maandagmiddag zou de FSLN in 94 gemeenten gewonnen hebben, een grotere overwinning dan in 2004 toen ze 87 gemeenten in de wacht sleepte. De PLC zou de meerderheid hebben gehaald in 46 gemeenten (57 in 2004). In de vroege morgen van woensdag 12 november waren de uitslagen nog niet definitief. Ook over de opkomst is nog niks bekend.
E y T, die met zijn 30 duizend waarnmers op eigen houtje controles uitvoerde buiten de stemlokalen, meldde dat in zeker 32 procent van de stemlokalen onregelmatigheden zijn voorgekomen. In veel gevallen konden controleurs (fiscales) van de liberalen hun werk niet doen, een ernstig feit omdat de CSE en Ortega juist die controle zo ophemelden. "Dit waren de minst transparante verkiezingen van de afgelopen jaren", zei voorzitster Alta Hooker van E. y T.
Op maandag 10 november vonden er op vele plaatsen in het land gevechten plaats tussen aanhangers van PLC en FSLN. De CSE stelde de media en Montealegre, kandidaat voor de PLC in Managua, verantwoordelijk voor het geweld in de hoofdstad. De vele tv-beelden op verschillende nationale zenders toonden aan dat het een partijdige conclusie is van een staatsorgaan waarvan neutraliteit verwacht zou mogen worden.

top
 
 

De aanloop naar de verkiezingen
Spanning en intimidatie

In de maanden vóór de verkiezingen zijn er verschillende incidenten geweest die de geloofwaardigheid van de Hoge Kiesraad hebben aangetast en het wantrouwen bij de kiezers hebben vergroot. De aanval op enkele Nicaraguaanse organisaties en op het Britse Oxfam door het Openbaar Ministerie en de regering schiepen een grimmige sfeer

  Eduardo Montealegre, kandidaat in Managua voor de PLC  

Montealegre kaltgestellt
Eduardo Montealegre was in 2006 kandidaat-president voor de ALN, een liberale afsplitsing van de PLC. Zijn partij haalde de tweede plaats en zijn breuk met Alemán leverde dus winst op, al was het niet het presidentschap. Het waren tamelijk regelmatige verkiezingen met onafhankelijke nationale en internationale waarnemers. Sinds januari 2008 lag er een vaag akkoord tussen de ALN van Montealegre en de PLC van de corrupte expresident Alemán. De samenwerking liep stuk op de weigering van de PLC om Alemán te laten vallen. Montealegre werd dus burgemeesterskandidaat voor de ALN in Managua. De Hoge Kiesraad (CSE) stak daar een stokje voor door te verklaren dat zijn voorzitterschap in de ALN onwettig was, waarmee in één klap zijn positie werd ondergraven. Een vreemde manoeuvre, want dezelfde zogenaamde onregelmatigheden moeten ook al bestaan hebben in 2006. De CSE vervroegde ook de data voor het vormen van verkiezingsallianties, waardoor Montealegre weinig tijd had om onder een andere vlag zich kandidaat te stellen. Hij vond de kleine liberale partij PLI met het nummer 13 en nodigde de PLC uit om onder die vlag gezamenlijk op te trekken. De PLC weigerde omdat ze haar eigen naam wilde behouden. Uiteindelijk ging Montealegre op 4 maart ermee akkoord om zijn eigen beweging ‘Vamos con Eduardo’ te verbinden met de alliantie van de PLC. Onder het ‘nummer 1’ van de partij van Alemán werd hij kandidaat-burgemeester voor Managua.




  Ngo’s uitgemaakt voor dieven en corrupten  

Partijen verboden
In juni verbood de CSE de MRS en de Conservatieve Partij om deel te nemen aan de verkiezingen dit jaar en in 2011. De aanzet daartoe was gegeven door het PLC-parlementslid Wilfredo Navarro. Met de MRS verdween een geduchte concurrent voor de FSLN, geleid door het presidentieel echtpaar Ortega-Murillo. De maatregel werd genomen omdat er administratief sommige dingen niet zouden kloppen. De VS en de Europese Unie reageerden met een verontruste verklaring, reden voor Ortega en sommige ministers om ze ‘inmenging in binnenlandse aangelegenheden’ te verwijten. In diplomatiek overleg met donoren verklaarde de minister van Buitenlandse Zaken dat de CSE onafhankelijk is. Niettemin, sinds FSLN-leider Ortega en PLC-baas Alemán in 1999 een pact gesloten hebben, benoemt het parlement slechts leden van die twee partijen in de raad. Datzelfde gebeurt met de magistraten van Hoge Raad, Rekenkamer en Openbaar Ministerie. Na juni nam de spanning toe, niet in het minst omdat het presidentieel echtpaar voortdurend de VS en de Europese landen in het openbaar grof beledigde. Eind 20 september en begin oktober bleek dat de FSLN zijn aanhangers inzette om met geweld op te treden tegen demonstraties van critici en verkiezingsmanifestaties te verstoren.

  FSLN-kandidaat slaags met politie  

Aanval op critici
In León raakte de kandidaat-burgemeester van de FSLN slaags met de politie omdat een demonstratie van critici beschermd werd tegen het geweld van FSLN-bendes. Jongeren die vreedzaam demonstreerden bij tv-kanaal 4, eigendom van de familie-Ortega, werden door bendes van de FSLN in elkaar geslagen. Tegelijkertijd werden de twee Nicaraguaanse niet-gouvernementele organisaties (ngo) Cinco en MAM en het Britse Oxfam aangevallen door het Openbaar Ministerie. Zonder formele beschuldiging werden de kantoren leeggehaald, daarbij gesteund door leden van de FSLN die waren opgeroepen door presidentsvrouw Rosario Murillo. Cinco en MAM zijn twee organisaties die erg kritisch staan tegenover de regering. Ze worden financieel gesteund door Oxfam. Het officiële argument was dat alle ruim vierduizend ngo’s gecontroleerd moesten worden. De president had echter al eerder gesproken over ‘witwassen van geld’ en had daarmee de toon gezet voor het Openbaar Ministerie. De controle werd beperkt tot slechts enkele ngo’s, de meest kritische. Ook over deze kwestie sprak de Europese Unie zijn verontrusting uit. Finland trok zijn begrotingssteun terug.

Propaganda met staatsmiddelen
Er zijn veel klachten geweest over het gebruik door de FSLN van staatsmiddelen en staatspersoneel voor de eigen propaganda. Mijn politieke zegsvrouw Maria Altamirano reageerde soms verbijsterd: “Ik had niet verwacht dat met deze nieuwe regering meteen alle corruptie de nek zou worden omgedraaid, maar dit slaat alles. Zo erg als nu is het niet geweest bij de vorige regeringen”.
Verder is het presidentieel echtpaar al maanden lang tot vlak vóór de verkiezingen bijna dagelijks op pad geweest om bonen cadeau te doen, eigendomsbewijzen van grond en huizen uit te reiken, kredieten te verlenen, wegen in te zegenen met katholiek wijwater en varkens en kippen rond te delen. Het geeft de indruk van een regering die voortdurend de armen steunt en programma’s voor armoedebestrijding inzet. Dat is deels waar, maar in het algemeen profiteren daarvan vooral leden van FSLN-vakbonden en andere sympathisanten.

  Presidentieel echtpaar deelt bonen uit  

top  

Stemprocedure in Nicaragua

  Kijken of mijn naam erop staat  

Hier ben je stemgerechtigd op je zestiende. Dit jaar zijn er volgens de Kiesraad in het kiesregister ruim 3,8 miljoen mensen ingeschreven van wie 41 procent tussen de 16 en 25 jaar oud is. Het register is echter nog niet opgeschoond. Er zitten bijvoorbeeld nogal wat doden tussen en ook mensen die geëmigreerd zijn.
In de school Alvarado in het centrum van Masaya gaan op zondag 9 november de stembureaus om 7 uur open. Alle kiezers gaan eerst op zoek naar hun naam op lijsten die aan de muur hangen. Als ze daarop niet vermeld staan, is er een probleem. Het komt verschillende keren voor dat iemand in dat geval niet kan stemmen ook al beschikt hij of zij over een geldig identiteitsbewijs. In de deuropening van ieder bureau staan jongeren die een korte instructie hebben gekregen als kiespolitie. Ze regelen de binnenkomst van de kiezers, zoveel is duidelijk, maar in de evangelische kerk weet een van hen niet uit te leggen wat zijn bevoegdheden zijn. Die kiespolitie wordt aangewezen door het ministerie van Binnenlandse Zaken en omdat iedere regering zijn eigen mensen benoemt, zijn dat naar alle waarschijnlijkheid FSLN-ers. Het presidium van de stemlokalen wordt benoemd door de Hoge Kiesraad en ook dat heeft erwarschijnlijk toe geleid dat liberalen werden uitgesloten.

  Identificeren en stembiljetten ophalen  

Als de kiezer op een lijst voorkomt, gaat hij naar een tafel waar het presidium zit van het stembureau en geeft zijn identiteitsbewijs af. Dat wordt vergeleken met de lijsten waarna de twee stembiljetten worden uitgereikt, voor de verkiezing van de burgemeester en de gemeenteraad. Het identiteitsbewijs wordt geperforeerd als bewijs dat iemand heeft gestemd, de kiezer tekent de kopie van zijn identiteitsbewijs en bij vertrek wordt de rechterduim zwart gemaakt. De week daarna is het gemakkelijk te constateren of je collega's, vrienden en bekenden al of niet gestemd hebben, want de inkt is moeilijk af te wassen.

Bij de school Alvarado heb ik geen problemen om te fotograferen. Maar in een evangelische kerk wemelt het van de kiespolitie, veel meer dan bij de presidentsverkiezingen twee jaar geleden. Als ik verschillende foto’s gemaakt heb, word ik door twee kiespolities en door een toezichthouder van de FSLN aangesproken. Ik moet naar de politie om een bewijs te halen dat ik hier mag zijn. Ik zeg dat me dat vreemd voorkomt, want bij een ander stemlokaal maakte niemand problemen en ook twee jaar geleden keek niemand naar me om. Niks mee te maken, ik moet eruit, wordt me gezegd. Ik weet niet of men nu strenger is om een betere controle uit te voeren of dat deze keer geen pottenkijkers op prijs gesteld worden. Er zijn dit jaar, in tegenstelling tot 2004 en 2006, geen onafhankelijke waarmemers bij de stemlokalen.

  Evangelische kerk als stemlokaal  

top  

Politie waakzaam bij verkiezingen

ME met volle bepakking, een vreemd gezicht midden in hoofdstad Managua. Op veel plaatsen maakte Nicaragua de indruk in staat van paraatheid te zijn voor een op handen zijnde oorlog. Niet minder dan 10.200 politiemensen bewaakten kruispunten, stemlokalen, computercentra en bepaalde gebieden in de bergen en op het platteland. Er zijn dit jaar geen nationale en internationale waarnemers toegelaten, met uitzondering van CEELA, door de oppositie bestempeld als aanhangsel van de Kiesraad. CEELA presteerde het om mee te delen dat er helemaal geen geweld had plaatsgevonden, terwijl de liberale verkiezingskaravaan verscheidene keren is aangevallen door aanhangers van regeringspartij FSLN. De Kiesraad had volgens deze organisatie perfecte verkiezingen georganiseerd.
Van 1 tot en met 4 november was het verboden om verkiezingspropaganda te maken zowel in de media als op straat. Niettemin, bij verscheidene overheidsgebouwen hing de vlag van de FSLN en op een bijeenkomst van Minsa (ministerie van Gezondheidszorg) hingen de muren vol met propaganda voor de kandidaat-burgemeester van de FSLN. Tot zover niks nieuws, de regering-Ortega wijkt niet af van de liberale regeringen vóór 2007.
Waarschijnlijk is deze verkiezingsdag een van de dagen geweest met de minste zatlappen. Het was namelijk verboden om alcohol te verkopen vanaf zaterdagavond tot maandagmorgen.

Foto Stef Biemans
  De mobiele eenheid stond paraat  

top  

top  

Bronnen: La Prensa; El Nuevo Diario; Weekblad Confidencial.
Teksten: Johan Biemans